Nice - Polska Liga Żużlowa

FIS

O Rzeszowie  było głośno w żużlowym światku nie tylko ze względu na osiągnięcia sportowe, ale z powodu zrealizowanego pomysłu na konstrukcję i budowę polskiego silnika żużlowego. Projektu podjęli się   Romuald Iżewski i Tadeusz Fedko, w oparciu o zaplecze techniczne Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego, patrona Stali. Nie była to łatwa sprawa. Jak pisze Janusz Klich w wydawnictwie „Barwy Stali”: „Przez pół roku trwały nieprzerwane starania o zdobycie odpowiednich materiałów dla nowej konstrukcji, wykonanie niezbędnych prób technologicznych i pierwszych odlewów, a później obróbka poszczególnych części silnika. Fedko i Iżewski pokonywać musieli nie tylko trudności materiałowe oraz techniczne, ale też przebijać się przez mur niewiary oraz przekorny sceptyzm części współpracowników. Ale w końcu wykonano pierwszy prototyp i zmontowany silnik trafił do badań w zakładowej hamowni.


Pierwszej próby dokonano, jak podał tygodnik „Motor” na torze Resovii 30 kwietnia 1954 roku, a honoru odpalenia maszyny z nowym silnikiem dostąpił Tadeusz Fedko. Niespełna dwa tygodnie później kolejną próbę nowy silnik pod ramą Exelsiora przeszedł pod wprawną ręką Eugeniusza Nazimka, a chrzest bojowy podczas  meczu Sparty Wrocław z Budowlanymi Warszawa. Zawodnik z Wrocławia Edward Kupczyński wykręcił na nim najlepszy czas dnia. Nowy silnik otrzymał nazwę FIS od pierwszych liter nazwisk konstruktorów oraz Stali. Przez najbliższą dekadę miał królować na polskich torach a Fedko i Iżewski, chociaż jako zawodnicy nie osiągnęli znaczących sukcesów (obok Stali jeździli także w Śląsku Świętochłowice, a Iżewski miał też epizod w Unii Tarnów), przeszli do historii polskiego żużla. Produkcją nowych silników zajęła się co oczywiste rzeszowska WSK. Na motocyklach z silnikami FIS polscy żużlowcy sięgnęli po pierwsze wielkie sukcesy na międzynarodowej arenie, między innymi złoty medal Drużynowych Mistrzostw Świata we Wrocławiu w 1961 roku. Był to pierwszy medal imprezy rangi mistrzostw świata w historii polskiego speedwaya. W połowie lat 60-tych polska konstrukcja zaczęła przegrywać z czeskim ESO i w konsekwencji zaprzestano produkcji FIS-a. Produkt rzeszowskiej myśli technicznej stał się legendą sportu żużlowego.

FIS

Polski silnik żużlowy - Legenda sportu żużlowego

Dane techniczne silnika FIS:

Ilość zaworów - 2
Średnica cylindra / skok tłoka w mm  80 / 99
Pojemność w cm3 - 497,6
Stopień sprężenia - 14
Średnica gaźnika w mm - 27
Maksymalna moc kW(KM) / obroty na minutę - 33(45) / 6000